جغرافياي طبيعي شهرستان رزن:
شهرستان رزن با مساحت ۲۶۷۴ كيلومتر مربع يكي از شهرستانهاي هشتگانه استان همدان مي باشد كه در شمال شرقي آن واقع شده است. اين شهرستان بر اساس آخرين تقسيمات كشوري در سال ۱۳۷۷ داراي ۳شهر به نامهاي : رزن- قروة درجزين و دمق و داراي 3 بخش به نامهاي : مركزي- قروة درجزين و سردرود و ۷ دهستان و۱۳۱ آبادي داراي سكنه مي باشد . شهرستان رزن از شمال با استان قزوين و زنجان و از جنوب با شهرستان كبودرآهنگ و شهرستان همدان و از مشرق با استان مركزي و از مغرب با استان زنجان همسايه است . جغرافياي انساني- بر اساس آمار جمعيت سال ۱۳۸۵ شهرستان رزن بالغ بر (۱۱۳۰۵۳) نفر جمعيت دارد .
جمعیت شهری در این شهرستان ۲۴۹۵۳نفر است.
رزن ............................۱۲۳۷۴
قروه درجزین................... ۹۴۵۲
دمق...............................۳۱۲۷
وجمعیت روستایی بالغ بر ۸۸۱۰۰ نفر است.
مردم شهرستان رزن از نژاد ترك هستند و به زبان تركي با لهجه آذربايجاني و به شيوه تركي همداني صحبت مي كنند . (به جز روستاي خورنده كه مردم اين روستا با زبان مختلط تركي- كردي تكلم مي نمايند . )اكثريت قريب به اتفاق مردم اين شهرستان تابع دين مبين اسلام و مذهب تشيع مي باشند . سابقه تاريخي- بر اساس منابع تاريخي معتبر ۲۲ قرن پيش از ميلاد اقوام ترك " لولوبي " و " گوتي " تمدنهاي درخشاني درآذربايجان پي ريزي كردند كه منطقه همدان و از جمله رزن بخشي از قلمرو آنان بوده است (مراجعه كنيد به دو جلد كتاب : ايران توركلرنين اسكي تاريخي تأليف پروفسور زهتابي ).
در مطالعاتي كه پائيز ۱۳۷۶ روي تپه هاي باستاني بخش رزن از سوي ميراث فرهنگي همدان با همراهي اكيپ اعزامي اروميه انجام شده ،كارشناسان ، باستان شناسان موفق بعه كشف سفالينه هاي قرمز و نخودي رنگ منقوش به قدمت هزاره سوم و چهارم قبل از ميلاد و سفال هاي منقش به نقش تزئيني ميخي مربوط به هزاره اول قبل از ميلاد شده اند كه قدمت تمدن در اين منطقه را به هزاره هاي سوم و چهارم قبل از ميلاد مربوط ساخته است . و نشان دهنده توسعه و پيشرفت صنعت و صنايع اين منطقه در هزارة اول ق.م مي باشد . همچنين كشف مسكوكات به قدمت دوره پارتي از قروه درجزين ، دستبند و سكه به قدمت ساساني از روستاي قيزيلجه و مهره هاي سنگي و گلي قدمت ساساني از تپه رازين ، سكه به قدمت ايلخاني از قروه در جزين طلاي برنزي حكاكي شده به قدمت صفويه و سكه به قدمت قاجاريه از روستاي گاوسوار ، نشاني از ادامه حيات آباديهاي اين منطقه تحت حاكميت پادشاهان و دول اين دورانها محسوب مي شود .
ابنية تاريخي
۱- امامزاده اظهر: در محوطة شمال شرقي درجزين كه گورستان آبادي مزبور هست ، برج تاريخي جالب توجهي با گنبد مخروطي شكل بلند به صورت استوار و زيبنده ، بينندگان و رهگذران را متوجه خود مي سازد . ارتفاع كلي بنا بطور تخمين ۲۰ متر مي باشد كه قريب هشت متر آن ارتفاع برج و بقيه ارتفاع گردني و قسمت مخروطي ترك نيز گنبد مي باشد . بناي مزبور در نوع خود يكي از آثار تاريخي منحصر به فرد عهد مغول به شمار مي رود .
۲- امازاده هود : به مسافت قريب سه كيلومتر مغرب امازاده اظهر در كنار مزارع و جويبارها برج تاريخي ديگري به نام امامزاده هود قرار دارد ، به واسطه دهكده مجاور آن كه ينگي قلعه نام دارد ، بناي نام برده به نام امامزاده ينگي قلعه هم خوانده مي شود . اين بناي تاريخي از نمونه هاي شيوايي ابنيه قرن هشتم هجري و دورة مغول به شمار مي رود .
